محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1687
مرآة البلدان ( فارسى )
از غير ، واضح و بىپرده بگويد و جواب شافى و مسكت بشنود . و لكن برآن شخص لازم است كه بعد از اداى مطلب و شنيدن جواب فورا برخيزد تا نوبت به ديگرى تواند رسيد . هركس هر مطلب فوتى كه داشته باشد مىتواند هر وقت كه باشد تحريرا به مقام صدارت عظمى معروض بدارد . بهجهت تشخيص مطلب لازم است كه بر روى اين نوع عرايض يك لفظ « فوتى » بنويسند . بهجهت مطلبى كه فوتى نباشد و بخواهند تحريرا معروض بدارند بايد به عبارت روشن و بسيار مختصر بنويسند و در روزهاى دوشنبه در دايرهء صدارت به اطاق عرايض برسانند . جواب اين نوع تحريرات روز چهارشنبه صبح به صاحبان عرايض و مطالب خواهد رسيد . هيچكس مأذون نيست كه بهجهت عرض خلوص يا محض ملاقات شخصى به دايرهء صدارت عظمى برود . حضور اشخاص دراين دايره بايد محض كار معين و آن هم بايد در روز معين باشد . صبح هر پنجشنبه و شب هريكشنبه صدر اعظم در منزل شخص خود بهجهت ملاقات معتبرين كه با ايشان ربط شخصى دارند حاضر خواهد بود . هرذىشعورى خواهد فهميد كه رعايت اين شرايط از براى عامهء ارباب رجوع متضمن چه قدر فوايد خواهد بود . هركس محسنات و لزوم اين شرايط را درك نكند و بر خلاف آنها حركتى نمايد كار او معوق و شخص او مردود خواهد بود . انتهى نظم ايل جليل قاجار را به عبارة اخرى منصب ايلخانيگرى اين ايل لازم التبجيل را به نواب و الا عز الدوله عبد الصمد ميرزا مرحمت فرمودند و دستخط مبارك دراين باب شرف صدور يافت : سواد دستخط مبارك ايل جليل قاجار كه منشأ سلطنت جاويد و اصل اين شجرهء همايون است درنظر ما چندان مورد رعايت و طرف توجه و مرحمت است كه غالبا ملاحظهء جزء و كل امور آنها را خود به نفس نفيس مبارك تعهد فرمودهايم و هريك از اعاظم چاكران به رياست و ايلخانيگرى آنها مأمور شده فى الحقيقه از جانب